Gia cố khu đặt tổ ong dú trong nông trại mùa mưa

Trên một nông trại, khu đặt tổ ong không đứng riêng một mình. Nó nằm cạnh vườn cây, ao cá, chuồng gà, đường cho xe vào chở phân, chở trái. Khi mùa mưa tới, mọi thứ xung quanh cũng thay đổi: nước từ chuồng trại chảy tràn, bờ ao dâng, xe cộ đi lại làm lầy đường, và lịch phun xịt của vườn bên cạnh thường dồn vào những ngày tạnh mưa hiếm hoi. Gia cố khu đặt tổ trên nông trại vì thế phải tính cả những chuyện đó, không chỉ chân kê và mái che.

Nhìn lại vị trí khu đặt tổ trên bản đồ nông trại

Lấy một tờ giấy, vẽ sơ đồ nông trại: nhà, chuồng, ao, các lô cây, đường đi, hướng nước chảy khi mưa lớn. Đánh dấu khu đặt tổ hiện tại. Rồi tự hỏi:

• Nước mưa từ mái chuồng, từ sân phơi có chảy ngang qua khu ong không?
• Khi mưa to, ao hay mương gần đó có dâng tới chân giá không?
• Xe, máy cày có đi sát khu ong không? Đường lầy làm xe trượt và rung đất.
• Khu ong có nằm cuối hướng gió so với chuồng trại hay bãi ủ phân không? Mùi và ruồi nhặng mùa mưa tăng mạnh.

Chỉ cần một câu trả lời là có, nên tính chuyện dời khu đặt tổ vào lúc thời tiết còn khô ráo. Dời một lần cho dứt điểm, làm vào chiều tối khi ong đã về.

Gom cụm, làm nền chung

Thùng rải rác khắp nông trại thì đẹp mắt, nhưng tới mùa mưa thì mỗi thùng là một chỗ phải đi kiểm, phải gia cố riêng. Nhiều trại chuyển sang gom thùng thành vài cụm, mỗi cụm trên một nền đất đắp cao, nện chặt, có rãnh thoát nước bao quanh.

Khi gom cụm, giữ khoảng cách giữa các thùng và quay cửa tổ theo vài hướng khác nhau để ong không về nhầm tổ. Các thùng trong cụm vẫn cần có chân riêng, có bát nước chặn kiến, buộc chắc vào khung chung.

Lịch nông vụ chồng lên mùa mưa

Mùa mưa cũng là mùa nhiều việc trên nông trại: bón phân, làm cỏ, phun xịt phòng nấm cho cây. Vài điều nên thống nhất trong nhà và với hàng xóm có vườn sát:

1. Ngày tạnh mưa đầu tiên là ngày ong ra kiếm ăn nhiều nhất sau nhiều ngày bị nhốt, cũng là ngày người ta hay tranh thủ phun xịt. Nếu cần phun, tránh lúc ong đang bay nhiều và tránh phun trúng cây đang ra hoa gần tổ.
2. Phát cỏ bằng máy sát khu ong gây rung và tiếng ồn; làm vào cuối chiều khi ong đã về.
3. Đốt dọn rơm rác sau mưa: đặt xa khu ong và ở cuối hướng gió.

Những loại cây trong nông trại cho hoa vào mùa mưa, giúp đàn có ăn ngay khi trời tạnh, được tổng hợp ở mục nguồn hoa theo mùa.

Phân công khi có tin mưa lớn

Nông trại có nhiều người, và chính vì nhiều người mà dễ xảy ra chuyện ai cũng nghĩ người khác đã kiểm khu ong rồi. Một bảng phân việc đơn giản dán ở nhà kho giúp tránh điều đó:

• Một người phụ trách khu ong: lay thử từng thùng, siết dây, kiểm mái che, cất vật dễ bay quanh khu.
• Một người lo đường nước: khơi rãnh quanh chuồng và quanh khu đặt tổ để nước không dồn về.
• Sau mưa, người phụ trách khu ong đi đầu tiên: nhìn cửa tổ, thân thùng, gầm giá trước khi xe máy vào làm việc.

Ghi lại tình trạng từng cụm sau mỗi trận mưa lớn bằng sổ tay hoặc trên app.ongdu.com, để cả nhà cùng xem được thùng nào cần để ý. Ghi chép mẫu có ở mục nhật ký trại.

Khi có sự cố trong cụm

Một thùng đổ trong cụm có thể kéo theo ong của các thùng bên cạnh tới tranh mật chảy ra. Dựng lại thùng đúng chỗ cũ, lau sạch mật dính trên thùng và trên khung, che kín phần nứt nếu có. Theo dõi các thùng lân cận vài ngày. Đàn bị ảnh hưởng nặng thì để yên, không mở xem nhiều lần.

Thêm đàn cho nông trại sau mùa mưa

Nhiều nông trại muốn mở rộng khu ong khi đã có nền và mái che chung. Đàn mới nên đưa về khi thời tiết ổn định, có hoa. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú và các sản phẩm từ sáp ong dú; tham khảo tại ongquy.com. Nếu muốn xem một khu đặt tổ được gom cụm, che chắn thực tế trước khi làm trên nông trại mình, có thể đăng ký tham quan trại qua ongdu.com/tour.

Câu hỏi thường gặp