Đặt vài thùng ong dú trong một nông trại có chuồng gà, chuồng heo, hố ủ phân và vườn cây ăn trái là mô hình rất hợp: cây có ong thụ phấn, ong có hoa quanh năm. Nhưng nông trại cũng là nơi kiến sống sung túc nhất. Thức ăn gia súc rơi vãi, phân ủ ấm và ẩm, trái chín rụng dưới gốc, rệp sáp bám trên cành cây ăn trái. Mỗi thứ đó nuôi một quần thể kiến, và khi đã đông, kiến sẽ đi xa hơn để kiếm thêm, tới tận tổ ong.
Chống kiến cho ong trong nông trại vì vậy bắt đầu bằng việc quy hoạch: tổ ong đặt ở đâu so với từng khu, và từng khu cần giữ thế nào để không thành ổ kiến.
| Khu | Vì sao kiến đông | Đặt tổ ong thế nào |
|---|---|---|
| Kho cám, máng ăn gia súc gia cầm | Cám, ngũ cốc rơi vãi mỗi ngày | Xa hẳn, có lối đi hay khoảng trống ngăn giữa |
| Hố ủ phân, đống phân chuồng | Ấm, ẩm, nhiều côn trùng nhỏ làm mồi | Xa và ở phía cao hơn, tránh nước rỉ từ hố chảy về phía kệ |
| Vườn cây ăn trái có rệp | Kiến chăn rệp lấy dịch ngọt, đi lại trên tán thường xuyên | Không đặt dưới tán; nếu cần bóng mát, chọn cây sạch rệp |
| Gốc cây có trái chín rụng | Trái lên men, ngọt | Nhặt trái rụng mỗi ngày nếu kệ ở gần |
| Khoảng vườn rau, cỏ thấp, thoáng | Ít nguồn ăn tập trung | Chỗ hợp để đặt dãy kệ ong |
Không phải nông trại nào cũng đủ rộng để đặt xa mọi khu. Khi buộc phải gần, ưu tiên tránh khu thức ăn gia súc và cây có rệp, vì hai nơi đó có kiến đi lại cả ngày.
Rệp hút nhựa cây và tiết ra dịch ngọt. Kiến bảo vệ rệp, tha rệp lên chồi non, đổi lại được ăn dịch ngọt đó. Một cây ổi, cây mãng cầu hay cây bưởi bị rệp sáp phủ trắng thường có đường kiến chạy suốt từ gốc lên ngọn. Đặt thùng ong dưới tán cây đó là đặt ngay trên lối đi của kiến.
Ghép việc kiểm ong vào vòng đi làm sẵn có của nông trại là cách duy trì đều nhất. Một số trại ghi lại các lần kiểm và việc đã làm trong mục Nhật ký trại.
Gà thả vườn bới đất, ăn côn trùng, trong đó có kiến và ổ trứng kiến lộ trên mặt đất. Chúng giúp giảm phần nào kiến ở mặt đất quanh vườn. Nhưng gà không leo lên kệ, không chặn được kiến đi theo cành cây hay theo cột. Mặt khác, gà hay bới tung đất và lá dưới chân kệ, có khi đẩy rác vào chén nước chân kệ làm thành cầu nối. Nếu thả gà gần dãy ong, rào một vòng thấp quanh kệ.
Ai đang tính đưa ong dú vào nông trại có thể tham khảo trại Ong Quý ở Trảng Bàng: trại có tổ ong dú giống, mật ong dú, hộp quà mật và các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi. Muốn xem cách trại bố trí dãy kệ giữa vườn cây, có thể đăng ký tour tham quan để nhìn tận nơi trước khi làm.
Được nếu đủ xa khu máng ăn và nước thải, và kệ có vật cản ở chân. Mùi chuồng không làm hại ong, chủ yếu là kiến và nước thải.
Không cần. Xử lý rệp bằng cắt cành, rửa nước, và đơn giản là đừng đặt tổ ong dưới tán cây đó.
Không có khoảng cách chuẩn; nguyên tắc là càng xa càng tốt, và nước rỉ từ hố không được chảy về phía kệ.
Ong dú đi lấy mật, phấn trên nhiều loại hoa, nên có góp phần thụ phấn cho cây quanh tổ.
Rất rủi ro. Nếu phải dùng thuốc cho cây trồng, cần tránh phun lúc cây ra hoa và tránh khu gần tổ; tốt nhất chuyển sang biện pháp không hoá chất ở khu nuôi ong.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →Nông trại có chuồng gà, kho thóc, ao cá thì quanh tổ ong dú có nhiều kẻ rình hơn vườn nhà. Cách chia khu, đặt tổ xa chuồng và kho để thằn lằn, nhện, g
Nông trại có nước rửa chuồng, đống rơm, chuồng gỗ cũ và kho cám nên thùng ong dú dễ ẩm và bị mối tìm tới. Chọn khu đặt thùng, kê chân và xử lý khi thù
Nông trại có vườn trái cây, nhà sơ chế và nhiều dãy thùng dễ phát sinh cướp mật từ chính những khu xung quanh. Cách chia khu, xếp lịch việc trong ngày
Nông trại nhiều việc, thùng ong dú hay bị bỏ quên tới khi đàn tàn. Cách gắn việc ngó cửa tổ vào lịch tưới vườn, đặt nhắc lịch sau tách đàn, xử lý mất
Trên nông trại, khu đặt tổ ong dú chịu cả nước chảy từ chuồng trại, ao dâng, xe cộ và lịch phun xịt. Cách xem lại vị trí, gom cụm trên nền cao, phân c
Ở nông trại nhiều thùng, đàn ong dú suy cần hỏi: vấn đề nằm ở đàn, ở dãy hay cả trại? Cách vẽ sơ đồ trại, đọc hình đàn suy rải rác hay dồn cụm, phân n
Mô hình nông trại nuôi ong dú kết hợp trồng trọt: bố trí tổ trong trang trại, kết hợp cây trồng cho hoa, ong dú thụ phấn cho vườn, tính toán quy mô và nhân công. Người đọc là chủ trang trại, không phải hộ nhỏ lẻ.