Nông trại đa canh cho ong dú hoa quanh năm tới đâu

Câu trả lời thật thà trước: không có nông trại nào cho ong dú đủ hoa đều đặn suốt mười hai tháng. Kể cả nông trại trồng đủ thứ, vẫn sẽ có những tuần hoa thưa, nhất là cuối mùa khô. Cái làm được là rút ngắn quãng hở đó, từ vài tháng xuống còn vài tuần, và sắp việc chăm đàn khớp với những tuần còn lại.

Lợi thế của nông trại so với nhà vườn nhỏ là có đất, có kế hoạch mùa vụ, có nước tưới. Chỉ cần đưa đàn ong dú vào cùng tờ kế hoạch đó ngay từ đầu, thay vì coi nó là chuyện phụ.

Nông trại đa canh làm được tới đâu

Ở Đông Nam Bộ, mùa mưa khoảng tháng 5 đến tháng 11 gần như nông trại nào cũng có hoa: cỏ, rau, cây bụi đều bung. Khó là mùa khô, khoảng tháng 12 đến tháng 4. Nông trại có nước tưới thì vẫn duy trì được rau màu, đậu và một số cây ra hoa; nông trại chỉ trông mưa thì gần như chịu chung cảnh với vùng xung quanh.

Nói cách khác, nước tưới mùa khô mới là thứ quyết định nông trại cho hoa tới đâu, hơn là trồng bao nhiêu loại cây.

Xếp lịch mùa vụ để hoa không đứt

Ý tưởng rất đơn giản: chia đất rau màu thành nhiều khu nhỏ, gieo lệch nhau vài tuần, và chừa lại một phần mỗi vụ cho trổ bông thay vì thu hết. Một khung ví dụ để tự điều chỉnh:

Không cần đúng y bảng. Cần là lúc nào nhìn ra nông trại cũng thấy ít nhất một khu đang có hoa.

Bờ mương, bờ lô và hàng rào

Nông trại thường có rất nhiều mét bờ: bờ mương, bờ lô, hàng rào quanh ranh đất. Phần lớn bị phát sạch hoặc xịt thuốc diệt cỏ cho gọn. Chừa lại những dải này cho cỏ dại và cây bụi mọc tự nhiên là cách rẻ nhất để có hoa nền. Hàng rào trồng cây ra hoa như dâm bụt, chè tàu, cây bụi địa phương vừa chắn gió vừa cho ong chỗ ăn.

Bờ mương có nước quanh năm thường giữ cỏ xanh và còn hoa trong mùa khô, nên đặt tổ ong gần đó là hợp lý, miễn chỗ đặt không bị ngập khi mưa lớn.

Chăn nuôi kết hợp và chuyện kiến

Nông trại có gà, heo, bò thì có chuồng trại, máng ăn, kho cám. Những chỗ này hút kiến rất mạnh, nhất là mùa khô khi ngoài tự nhiên thiếu thức ăn. Kiến từ chuồng lan sang tổ ong là chuyện hay gặp.

1. Đặt tổ ong cách xa chuồng trại và kho thức ăn chăn nuôi.
2. Kê chân tổ trong chén nước hoặc bôi vòng chống kiến, kiểm tra đều trong mùa khô.
3. Giữ khu quanh tổ sạch thức ăn rơi vãi.
4. Phân chuồng ủ hoai bón cho khu rau hoa là vòng tuần hoàn tốt, nhưng đống ủ cũng nên xa tổ.

Nhiều vấn đề khác với đàn ong trong nông trại được bàn ở mục Rủi ro & thiên địch.

Ghi chép để năm sau làm tốt hơn

Năm đầu, ghi lại khu nào trổ bông khi nào và đàn ong mạnh hay yếu theo từng quãng. Năm sau nhìn vào là biết nên gieo thêm gì, lúc nào, để lấp những tuần hở còn lại. Nông trại vốn đã có sổ mùa vụ; chỉ cần thêm một cột cho đàn ong. Ai muốn ghi trên điện thoại cho tiện có thể dùng app quản lý trại ong. Các bài về mô hình nông trại có đàn ong dú nằm ở mục Nhật ký trại.

Đưa ong dú vào nông trại

Ong dú hợp với nông trại đa canh vì không đốt, ít phải chăm, và giúp thụ phấn cho bầu bí, cây ăn trái. Nông trại muốn bắt đầu nên có tổ giống khoẻ thay vì bắt tổ ngoài tự nhiên. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, son dưỡng môi làm từ sáp ong dú và hộp quà mật, xem tại ongquy.com. Muốn xem cách người ta bố trí tổ trong một trại thật trước khi làm thì có tour tham quan và học thực hành.

Câu hỏi thường gặp