Cho ong dú ăn ở vườn nhiều kiến: chặn kiến trước

Ở nông trại, vườn cây ăn trái hay rẫy, kiến là cư dân thường trực. Kiến vàng làm tổ trên tán cây, kiến đen chạy dọc bờ mương, kiến lửa ẩn dưới gốc cỏ. Đặt thùng ong dú giữa khung cảnh đó đã phải canh kiến, nay lại đem đồ ngọt vào cho ăn thì chẳng khác gì mở tiệc mời kiến. Không ít đàn ong dú không chết vì đói mà chết vì bị kiến tràn vào đúng đợt chủ trại cho ăn.

Bài này dành cho người nuôi ở nơi nhiều kiến: lúc nào thật sự cần cho ăn, và chuẩn bị thế nào để khay thức ăn không biến thành đường dẫn kiến vào tổ.

Cân nhắc trước: đàn đói thật hay chỉ đang thưa

Trong nông trại, nguồn hoa thường dồi dào theo đợt cây trổ bông. Giữa hai đợt, ong ra vào thưa là bình thường. Chỉ nên tính chuyện cho ăn khi mở thùng thấy bầu mật cạn gần hết, ong lôi ấu trùng ra cửa, hoặc quân giảm thấy rõ qua hai ba tuần. Nếu chưa tới mức đó, hãy dồn sức vào việc giữ nguồn hoa: để cỏ hoa ven bờ mương, không phát sạch gốc vườn, xen vài cây trổ bông lệch mùa. Chọn cây gì cho từng đợt có thể tham khảo mục Nguồn hoa theo mùa.

Chặn kiến trước khi đặt khay

Kiến vào thùng ong qua ba lối: chân kệ, cành cây chạm vào thùng, và khe hở trên thân thùng. Dọn ba lối này trước, rồi mới mang thức ăn ra.

Tuyệt đối không rải thuốc diệt kiến, phấn diệt côn trùng hay xịt thuốc quanh thùng. Ong dú bò qua, mang về tổ là hại cả đàn. Các cách phòng thiên địch khác có trong mục Rủi ro & thiên địch.

Một buổi cho ăn ở nơi nhiều kiến, làm theo thứ tự

1. Chiều mát, kiểm tra chân kệ: chén nước còn đầy, không có lá rơi bắc cầu, vòng mỡ chưa khô.
2. Pha ở trong nhà: mật ong dú sạch pha loãng với nước đun sôi để nguội, hoặc nước đường trắng pha loãng. Pha vừa đủ một lần, đựng hũ có nắp.
3. Lau khay trước khi mang ra: đáy và thành khay không dính giọt ngọt nào.
4. Đặt khay trong thùng, ở khoang trống sát tổ, có cọng rơm hay mảnh gỗ cho ong đậu. Đóng nắp ngay.
5. Xem lại cửa tổ và mặt thùng: giọt nào rơi ra thì lau bằng khăn ẩm.
6. Sáng hôm sau: nhìn quanh chân kệ, thấy đường kiến mới là phải xử lý ngay; còn thức ăn thừa trong khay thì bỏ, rửa khay.

Lặp lại cách ngày cho tới khi thấy ong mang phấn về đều. Không cần cho tới lúc bầu mật đầy lại.

Kiến vàng trong vườn: bạn của vườn, nhưng không phải của thùng ong

Nhiều vườn cây ăn trái giữ kiến vàng trên tán để chúng bắt sâu hại. Không cần phá tổ kiến vàng chỉ vì nuôi ong. Chỉ cần đặt thùng ong dưới tán cây không có tổ kiến, giữ cành cây có kiến vàng không chạm vào kệ, và đặt chân kệ trong chén nước. Hai thứ cùng sống được trong một vườn nếu không có cầu nối.

Nếu kiến đã tràn vào thùng

Ngưng cho ăn ngay, lấy khay ra. Gạt kiến ra khỏi mặt ngoài, kiểm tra lại cả ba lối vào. Nếu đàn còn mạnh, ong dú sẽ tự giữ cửa sau khi nguồn ngọt bị dọn. Nếu đàn đã quá yếu, quân gần hết, thì nên nhìn nhận là mất đàn và rút kinh nghiệm cho vị trí đặt thùng.

Bắt đầu lại hay mở rộng trại

Với trại muốn nuôi thêm, hãy đặt các thùng mới ở chỗ đã được kiểm chứng là ít kiến và nhiều hoa, đừng rải theo cảm tính. Tổ ong dú giống nhân bằng tách, mật ong dú, và các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật có ở trại ong dú Ong Quý, Trảng Bàng, Tây Ninh. Ai muốn xem tận nơi cách một trại kê chân kệ, chặn kiến, bố trí thùng giữa vườn có thể tham quan học thực hành tại trại.

Câu hỏi thường gặp