Góc lọc và đóng chai mật ong dú ở nông trại

Khi nông trại đã có nhiều dãy thùng ong dú, chuyện lọc mật không thể tiếp tục làm trên bàn ăn trong nhà. Mật về một lúc nhiều, người làm đông hơn, dụng cụ nhiều hơn, và chỉ cần một khâu lộn xộn là cả ngày thu bị kéo dài, mật thô nằm chờ quá lâu. Lúc này cần một góc chế biến riêng, bố trí sao cho mật đi một chiều từ lúc mang vào tới lúc nằm trong hũ.

Góc chế biến không cần xây tốn kém. Một gian nhà có mái, nền láng, có nước và có cửa đóng được là đủ để bắt đầu. Quan trọng là cách sắp xếp bên trong.

Chọn chỗ cho góc chế biến

Nông trại thường có nhiều thứ không hợp đứng gần mật: chuồng gà, chuồng heo, đống ủ phân, kho để phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, chỗ sửa máy có dầu nhớt. Mùi và bụi từ những chỗ này bám vào mật rất nhanh, còn ruồi kiến thì kéo tới theo mùi mật.

• Cách xa chuồng trại và kho hóa chất, càng xa càng tốt, và nằm ở đầu gió.
• Gần nguồn nước sạch để rửa dụng cụ ngay tại chỗ.
• Có mái che và tường hoặc lưới để chặn côn trùng, cửa đóng được.
• Không nằm ngay hướng nắng chiều chiếu thẳng, để trong gian mát suốt buổi.
• Không quá xa dãy thùng, để bọng mật không phải chờ lâu ngoài trời.

Bốn khu theo một chiều

Nguyên tắc dễ nhớ: mật đi vào từ một đầu, đi ra ở đầu kia, không quay ngược. Đồ bẩn như hộp đựng bọng mang từ vườn về không được đặt lên bàn đóng hũ.

Sáp vụn và xác ong ra từ khu lọc gom ngay vào thùng có nắp, không để vương trên nền. Gian chế biến có mùi mật là côn trùng tìm tới cả tuần.

Chia việc trong ngày thu

Nông trại có vài người cùng làm thì hiệu quả nhất là mỗi người giữ một khu. Người ở vườn chỉ lo cắt bọng và mang về, không vào khu đóng hũ với tay còn dính đất. Người ở khu lọc không chạy ra vườn giữa chừng. Người đóng hũ giữ tay và bàn sạch suốt buổi.

Một ngày thu điển hình có thể chia như sau:

1. Sáng sớm: lấy dụng cụ đã rửa phơi từ hôm trước ra, bày theo bốn khu.
2. Buổi sáng: người ở vườn mở thùng theo dãy, mỗi đợt mang về vài hộp, không dồn cả buổi mới mang.
3. Giữa buổi tới trưa: khu lọc làm liên tục theo từng đợt hộp về.
4. Đầu giờ chiều: mật lọc đợt đầu đã lắng đủ, bắt đầu hớt bọt và đóng hũ.
5. Cuối chiều: đóng nốt đợt cuối, rửa toàn bộ dụng cụ, phơi hoặc úp khô, dọn sạch gian.

Nếu thấy chiều không kịp đóng hết, lần sau thu ít thùng hơn trong một ngày, chứ đừng để mật thô qua đêm. Mật ong dú có men sống, nằm chung với sáp vụn qua đêm là dễ sủi bọt.

Sổ ngày thu cho nông trại

Với nông trại, một dòng ghi chép mỗi ngày thu giúp nhìn lại cả mùa: hôm đó thu những dãy nào, bao nhiêu hộp bọng, ra bao nhiêu hũ, có hũ nào để riêng vì chưa đạt. Sau vài mùa sẽ thấy dãy thùng nào cho mật đều, khoảng thời gian nào trong năm đáng tập trung người làm. Các ghi chép thực tế của trại có trong mục Nhật ký trại, còn kỹ thuật cắt bọng đúng cách xem ở mục Thu mật.

Xem một góc chế biến đang chạy

Bố trí trên giấy dễ thiếu sót, đến tận nơi xem người ta xếp bàn, gác rây, chia người thế nào sẽ rút ngắn thời gian mày mò. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tour tham quan và thực hành cho người muốn học cách tổ chức. Trại cũng có mật ong dú, tổ giống cho nông trại muốn mở thêm dãy thùng, hộp quà mật và sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi, xem tại ongquy.com.

Câu hỏi thường gặp