Khi nào nên thu mật ong dú trong lịch mùa vụ nông trại

Ở một nông trại, thùng ong dú không đứng riêng. Nó nằm giữa hàng cây ăn trái, cạnh luống rau, gần bờ mương. Ngày nào người làm vườn cũng có việc: tỉa cành, bón phân, xịt thuốc, hái trái. Nếu đợt thu mật được chọn mà không nhìn vào lịch vườn, rất dễ rơi vào cảnh vừa mở thùng xong thì hôm sau cả vườn phun thuốc, hoặc thu đúng vào tuần đàn đang cần mật nhất.

Cách làm hợp lý là coi việc thu mật như một mục trong lịch nông vụ, xếp cùng các việc khác của trại.

Hai lợi ích chảy theo hai chiều

Ong dú lấy mật, phấn từ hoa trong trại, và trong lúc đó góp phần thụ phấn cho cây. Đổi lại, cây cho đàn nguồn thức ăn ở gần. Mối quan hệ này chỉ có lợi khi lịch của người không phá lịch của ong. Hai thứ hay phá nhất là thuốc xịt và thu mật sai lúc.

Bản lịch mẫu cho nông trại hai mùa ở miền Nam

Mỗi trại trồng cây khác nhau, mùa hoa khác nhau. Bảng dưới là cách sắp xếp chung; điền tên cây của trại mình vào cột giữa.

Nhiều trại xen nhiều loại cây có mùa hoa nối nhau, nhờ đó đàn có nguồn ăn dài hơn. Cách phối cây cho đàn có trong mục Nguồn hoa theo mùa.

Xếp đợt thu quanh lịch phun xịt

Đây là phần cần thoả thuận giữa người lo vườn và người lo ong, kể cả khi đó là cùng một người.

1. Ghi các đợt phun dự kiến lên lịch chung ngay từ đầu mùa.
2. Không phun lúc cây đang nở hoa nếu có thể, vì đó là lúc ong bay đến nhiều nhất.
3. Nếu bắt buộc phun, chọn chiều muộn khi ong đã về tổ, tránh phun trùm lên khu đặt thùng.
4. Đợt thu mật cách xa đợt phun, để mật trong bọng là mật lấy từ những tuần trước đó và đàn không đang bị suy.
5. Theo dõi cửa tổ sau mỗi đợt phun. Ong chết rải nhiều trước cửa là tín hiệu phải xem lại loại thuốc và cách phun.

Trại theo hướng giảm hoá chất thì việc này đơn giản hơn nhiều. Các rủi ro khác như kiến, ruồi, thằn lằn được bàn kỹ ở mục Rủi ro & thiên địch.

Ngày thu trên nông trại: tranh thủ đúng lúc vườn rảnh

• Chọn buổi sáng không có người tỉa cành, cắt cỏ hay chạy máy gần thùng.
• Thu những đàn đặt trong khu vườn đã qua mùa hoa trước; khu vườn đang nở hoa để sau.
• Bọng rỗng, vụn sáp gom lại mang đi, đừng vứt dưới gốc cây vì sẽ hút kiến lên thân cây.
• Mật đựng riêng theo khu vườn, ghi tên cây đang có hoa trước đó. Mật ong dú nhiều nước, cất ngăn mát ngay.

Những đàn không đưa vào đợt thu

Đàn mới tách để nhân thêm cho trại, đàn mới chuyển từ nơi khác về, đàn đặt gần khu vừa phun, và đàn có cửa tổ thưa bất thường. Những đàn này chỉ cần được để yên. Thu ít một mùa nhưng giữ được số đàn cho mùa sau là bài toán có lợi cho nông trại.

Mở rộng đàn và tiêu thụ mật

Nông trại muốn tăng số thùng để phủ hết các khu vườn có thể bắt đầu từ tổ giống đã ổn định thay vì đi tìm tổ ngoài tự nhiên. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống, mật ong dú, hộp quà mật và son dưỡng môi từ sáp ong dú, phù hợp cả cho trại mới bắt đầu lẫn trại muốn tham khảo cách làm sản phẩm từ ong. Khi trại có mật dư hoặc đàn tách thêm muốn trao đổi, chợ ong dú là nơi người nuôi mua bán với nhau.

Câu hỏi thường gặp