Dụng cụ thu mật ong dú: tách riêng khỏi đồ nông trại

Trong một nông trại vừa trồng cây, vừa nuôi gà, vừa đặt vài dãy thùng ong dú dưới tán vườn, đồ nghề thường đi qua tay nhiều việc. Con dao hôm qua tỉa cành, hôm nay cắt dây; cái xô sáng múc cám, chiều xách nước. Đến ngày thu mật, người ta rất dễ tiện tay lấy luôn những món ấy. Đây chính là chỗ mật bị hỏng mà không ai hay.

Bài này trả lời câu hỏi thực tế của nông trại: món nào dùng chung được, món nào tuyệt đối phải riêng, và tổ chức kho ra sao để không lẫn khi công việc bận rộn.

Vì sao không nên lấy đồ nông trại đi thu mật

Dao làm vườn dính nhựa cây, đất, có khi cả thuốc trừ sâu nếu vừa cắt cành ở luống đã phun. Xô đựng cám còn bột, ẩm và mùi chua. Bình tưới có thể đã từng pha phân bón lá. Những thứ đó rửa qua thì nhìn sạch, nhưng mùi và cặn bám ở khe, ở ron nắp.

Mật ong dú lại là thứ giữ mùi rất tốt và nhiều nước, có sẵn men tự nhiên. Một chút cặn lạ hay chút nước còn đọng là đủ đổi mùi, đổi vị hoặc làm mật lên men sớm. Một mẻ mật hỏng thường đắt hơn rất nhiều so với tiền mua riêng một bộ dụng cụ nhỏ.

Món nào dùng chung được, món nào phải riêng

Bộ riêng cho thu mật không nhiều: dao nhỏ inox, thìa, xi lanh, rây lưới, tô hứng, hũ thuỷ tinh, khăn khô và một khay. Tất cả đều nhỏ, gói gọn trong một thùng.

Tổ chức kho để không lẫn

1. Chọn một màu riêng cho đồ thu mật, ví dụ quấn băng keo màu ở cán dao, chọn khay và nắp thùng cùng màu. Ai trong nhà cũng nhận ra ngay.
2. Cất trong một thùng nhựa có nắp đặt ở chỗ khô, cao ráo, xa kệ phân bón và thuốc.
3. Không để thùng này trong kho máy móc có xăng dầu.
4. Dặn người làm thuê hay người nhà: đồ màu này chỉ dùng cho mật, mượn đi việc khác là phải báo.
5. Sau mỗi lần thu, rửa, phơi khô rồi mới trả vào thùng.

Lịch thu mật và lịch vườn

Ở nông trại, thu mật không đứng một mình. Ong dú đi lấy hoa ngay trên chính cây trồng của trại, nên lịch chăm vườn ảnh hưởng thẳng đến mật.

• Không thu mật trong mấy ngày ngay sau khi vườn mình hoặc vườn bên cạnh phun thuốc.
• Tránh làm cỏ bằng máy, xới đất ngay sát dãy thùng vào ngày thu, vì bụi bay vào chỗ làm.
• Ngày bón phân chuồng gần dãy thùng thì dời việc thu sang hôm khác.
• Thu vào buổi sáng ngày khô ráo, trước khi bắt đầu các việc làm bụi khác trong trại.

Muốn ong có hoa đều quanh năm mà không phải lo trùng lịch phun xịt, xem thêm cách chọn cây ở mục Nguồn hoa theo mùa. Những nguy cơ đến từ thuốc và hàng xóm phun xịt có trong mục Rủi ro & thiên địch.

Phần thừa sau khi thu: tận dụng trong nông trại

Đây là chỗ nông trại có lợi thế. Bã sáp sau khi lọc mật có thể nấu lại lấy sáp, dùng cho việc khác trong trại như bôi mối ghép thùng gỗ. Nước rửa dụng cụ có mật thì đổ vào hố ủ phân ở xa dãy thùng, không đổ gần chỗ ong bay để khỏi kéo kiến và ong lạ. Những việc này làm bằng đồ nông trại bình thường được, vì không còn chạm vào mật thành phẩm.

Khi nông trại muốn thêm đàn hay thêm đầu ra

Nhiều nông trại đặt ong dú trước tiên để có ong thụ phấn cho vườn, rồi mới tính đến mật. Khi cần thêm đàn, nên mua tổ giống tách từ đàn nuôi, không bắt tổ rừng. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống, mật ong dú, hộp quà mật và sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi, xem tại ongquy.com. Nông trại có mật hay tổ dư muốn trao đổi với người nuôi khác có thể đăng lên chợ ong dú.

Câu hỏi thường gặp