Thêm ong dú vào nông trại: khoản đầu tư thừa

Chủ nông trại thêm ong dú vào vườn thường làm như mở một ngành mới: khoanh một khu đất riêng, dựng nhà kho riêng, kéo đường nước riêng, mua giống hoa riêng. Cách nghĩ đó dễ hiểu, vì ai quen làm nông cũng quen chia khu. Nhưng ong dú không cần một trại tách biệt. Cái hay của việc nuôi ong trong nông trại chính là dùng lại những gì trại đã có.

Khoản chi thừa lớn nhất khi thêm ong vào nông trại vì vậy thường là làm lại những thứ đã sẵn, trong khi lại bỏ quên đúng một chuyện quyết định: lịch phun thuốc của chính khu vườn đó.

Những khoản dựng mới mà không cần

Khu đất riêng cho ong

Ong dú bay kiếm ăn gần tổ. Đặt thùng ngay trong vườn cây ăn trái hay dọc bờ ao có hoa là ong đã ở giữa nguồn ăn. Khoanh một góc trống riêng, xa vườn, lại bắt ong phải bay xa hơn.

Nhà kho riêng

Đồ nghề nuôi ong dú rất ít: vài thùng dự phòng, dao, rây, hũ. Một góc trong kho nông cụ sẵn có là đủ, miễn là khô, không để chung với bao phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.

Hệ thống nước riêng

Ong cần nước, nhưng nông trại có sẵn ao, mương, chỗ rò nhỏ ở vòi tưới. Không cần lắp máng uống riêng.

Giống hoa trồng riêng cho ong

Mua hạt hoa về trồng thành luống chỉ để nuôi ong thường tốn công chăm. Trong nông trại, những thứ đang trồng sẵn đã ra hoa rải trong năm.

Cái nông trại đã có, dùng lại thế nào

Ghi chú về cây ra hoa theo từng thời điểm trong năm có ở mục Nguồn hoa theo mùa.

Khoản bị bỏ quên: lịch phun thuốc

Đây là chỗ nông trại khác hẳn nuôi ong ở vườn nhà. Vườn cây ăn trái, ruộng rau thường có lịch phun thuốc bảo vệ thực vật. Phun vào lúc cây đang ra hoa và giữa buổi sáng, đúng giờ ong đi làm nhiều nhất, là cách nhanh nhất để mất đàn. Những việc không tốn tiền nhưng phải làm:

1. Ghi lịch phun của từng khu vườn, đánh dấu khu nào đang ra hoa.
2. Nếu bắt buộc phải phun, chọn chiều muộn khi ong đã về tổ, và tránh phun lên hoa đang nở.
3. Đặt thùng ong ở khu ít phun nhất, hoặc ngược gió với khu hay phun.
4. Báo cho người làm thuê và hàng xóm có ruộng liền kề biết vị trí thùng.
5. Rửa sạch bình phun, cất xa chỗ để dụng cụ nuôi ong.

Những rủi ro khác như kiến từ khu chăn nuôi hay thằn lằn rình cửa tổ được bàn ở mục Rủi ro & thiên địch.

Bắt đầu nhỏ trong nông trại

Thay vì mở khu riêng ngay từ đầu, có thể đặt vài thùng ở những điểm khác nhau trong trại: một dưới vườn xoài, một dưới mái hiên kho, một cạnh bờ ao. Sau một mùa, so xem điểm nào đàn ra vào đông, thùng nặng nhanh, điểm nào đàn yếu. Khi đó mới quyết định gom về một khu hay để rải. Đàn cũng nên nhân bằng cách tách từ tổ khoẻ, không bắt tổ ong ngoài tự nhiên.

Mật thu được trong trại là mật ong dú vị chua thanh, nhiều nước, nên giữ ngăn mát. Với nông trại đã có khách tới mua trái cây, rau sạch, vài hũ mật trong tủ mát thường là thứ khách hỏi thêm.

Nguồn tổ giống và nơi trao đổi

Chủ nông trại muốn có tổ đầu tiên có thể tìm tới trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh. Trại có tổ giống, mật ong dú, hộp quà mật và những sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi, cũng là chỗ hỏi cách sắp thùng trong vườn cây ăn trái. Khi đàn đã tách được và trại có dư tổ hay dư mật, chợ ong dú là nơi người nuôi mua bán, trao đổi với nhau.

Câu hỏi thường gặp