Năm đầu đưa ong dú vào nông trại: sai ở khu nào

Nông trại có sẵn vườn cây, ruộng rau, ao cá, chuồng gà, nên đưa ong dú vào nghe như chuyện thuận tay: ong có hoa ăn, cây có ong thụ phấn. Năm đầu mới thấy một nông trại đang chạy có quá nhiều việc diễn ra quanh thùng ong. Phun thuốc, cắt cỏ, cho gà ăn, tưới nước, xe ra vào. Con ong không sai, chỉ là thùng đặt chưa đúng chỗ trong guồng việc của trại.

Thay vì kể theo thời gian, bài này đi một vòng nông trại, qua từng khu, ghi lại cái sai năm đầu ở khu đó và cách sắp xếp lại.

Khu vườn cây ăn trái

Năm đầu, thùng được đặt ngay giữa vườn bưởi, xoài cho gần hoa. Mùa hoa ong làm rất hăng. Nhưng giữa vườn cũng là chỗ bình phun đi qua thường xuyên nhất. Một lần phun trừ sâu vào giữa buổi sáng là đủ thấy xác ong rải trước cửa tổ.

Cách sắp lại: thùng dời ra mép vườn, phía trên gió, có hàng cây chắn giữa thùng và hàng cây hay phải phun. Thống nhất trong trại một lịch phun:

1. Ưu tiên biện pháp ít độc với côn trùng có ích khi cây đang ra hoa.
2. Nếu buộc phải phun, phun chiều muộn khi ong đã về tổ.
3. Báo trước người giữ ong để đóng cửa tổ hôm đó.
4. Không rửa bình phun ở mương, vũng nước ong hay uống.

Khu ruộng rau và luống hoa

Rau ăn lá thường cắt trước khi ra hoa nên ít giúp được ong. Năm đầu cứ nghĩ ruộng rau lớn là nguồn ăn lớn, hoá ra không. Bây giờ chừa vài luống cho rau ra hoa như cải, ngò, húng, và trồng xen các bờ hoa dễ sống. Những luống này còn kéo thêm côn trùng có ích cho ruộng.

Khu chuồng trại

Chuồng gà, máng cám, chỗ ủ phân là nơi kiến làm tổ đông nhất trại. Năm đầu đặt thùng gần chuồng cho tiện trông coi, chẳng bao lâu kiến kéo hàng lên giá. Gà thả rông còn hay lượn quanh chân giá, mổ côn trùng ở cửa tổ thấp. Thùng nên đặt xa chuồng, giá cao, chân giá đặt trong chén nước có dầu ăn, và rào nhẹ quanh khu thùng để gà vịt không vào.

Khu ao và mương

Ong cần nước, nên đặt gần ao là đúng hướng. Sai ở chỗ đặt sát mép. Hơi nước từ ao, sương sớm, đất ẩm làm thùng mốc, nhất là mùa mưa. Đặt thùng trên chỗ đất cao, cách bờ một đoạn, ong vẫn bay ra uống nước dễ dàng. Nếu ao xa, làm một khay nước nông có sỏi gần thùng.

Lối đi, máy móc và người làm

Máy cắt cỏ chạy sát chân giá làm rung thùng, bắn đất đá vào cửa tổ. Xe kéo đi qua lại bụi mù. Người làm mới vào không biết thùng ong là gì, đôi khi tựa nông cụ vào giá. Bây giờ khu thùng có lối riêng, máy chỉ cắt cách giá một khoảng, phần sát giá dọn bằng tay, và ai mới vào trại đều được dặn qua.

Nguồn hoa quanh năm

Lỗi lớn nhất về lâu dài là nông trại trồng theo khối một loại cây. Mùa hoa thì dư, hết mùa thì cả tháng ong không có gì. Năm thứ hai, trại trồng xen thêm cây nở ở khoảng trống giữa các mùa chính, giữ hàng rào cây bụi và vài mảng cỏ hoa dại. Danh sách gợi ý theo tháng ở chuyên mục Nguồn hoa theo mùa, phần đặt thùng chi tiết ở Kỹ thuật nuôi.

Bắt đầu ong dú cho nông trại

Nông trại nên khởi đầu bằng vài tổ khoẻ đặt ở một khu thử, chạy qua đủ một vòng mùa vụ rồi mới rải thêm. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, hộp quà mật và sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi. Khi số thùng tăng, ghi lịch phun, lịch kiểm và vị trí từng thùng trên app quản lý trại ong để cả trại cùng xem được.

Câu hỏi thường gặp