Một ngày ở nông trại vừa chăn nuôi vừa nuôi ong dú

Sai lầm hay gặp nhất của người mới đưa ong dú vào nông trại là đặt thùng ở chỗ «tiện tay»: cạnh chuồng gà vì sáng nào cũng ra đó, hoặc sát khu ủ phân vì có sẵn mái che. Vài tuần sau, tổ yếu dần, ruồi bu quanh khe thùng, kiến kéo từ đống cám lên chân giá. Ong dú không khó nuôi, nhưng nó không chịu được một vị trí sai.

Ở một nông trại tổng hợp, chăm ong không phải là việc riêng chiếm cả buổi, mà là vài phút cài vào giữa những việc vốn đã có: cho gà ăn, dọn chuồng, tưới rau, cho cá ăn. Muốn vậy thì phải bố trí đúng từ đầu.

Bản đồ nông trại nhìn từ phía đàn ong

Khi chọn được chỗ đặt rồi, mục Kỹ thuật nuôi có hướng dẫn làm giá, mái che và chống kiến.

Lồng việc chăm ong vào ngày nông trại

Sáng: cho ăn xong rồi mới ra vườn

Buổi sáng ở nông trại thường bắt đầu bằng việc cho gà vịt ăn, thả đàn, cho cá ăn. Xong những việc này, rửa tay sạch mùi cám, mùi chuồng rồi mới đi ngang dãy thùng ong. Thứ tự này có lý do: ong nhạy mùi, người đi thẳng từ chuồng ra đứng trước cửa tổ dễ làm ong xao động.

Ở dãy thùng, chỉ nhìn: ong ra vào đều không, có mang phấn không, chân giá có kiến không, quanh thùng có dấu gà bới hay vịt mổ không. Vài phút là xong.

Giữa ngày: việc nặng của nông trại, tránh xa thùng

Dọn chuồng, đảo phân ủ, cắt cỏ cho bò, sửa rào là những việc ồn và có mùi. Làm ở khu xa thùng. Nếu phải dùng máy cắt cỏ gần vườn có ong, chọn lúc chiều mát, khi ong đã về bớt, và không cắt sát chân giá.

Chiều: tưới rau và vòng nhìn thứ hai

Khi tưới rau, tưới gốc, không phun lên dãy thùng. Đi ngang thùng lần nữa để xem lại những gì buổi sáng còn nghi. Lùa gà vịt về chuồng trước khi trời tối, để chúng không quanh quẩn dưới giá ong lúc ong về tổ.

Tối: ghi sổ chung

Nông trại thường đã có sổ ghi đàn gà, lứa heo, lịch cho cá ăn. Thêm một mục cho ong vào chính cuốn sổ đó: thùng nào khác thường, có đợt phun sát trùng chuồng nào không, nguồn hoa nào đang nở. Dồn chung một sổ dễ giữ thói quen hơn là có một cuốn riêng chỉ cho ong.

Những điểm phải cẩn trọng riêng ở nông trại

• Thuốc thú y và sát trùng chuồng. Khi phun sát trùng, chọn hướng gió thổi ra xa dãy thùng, làm vào lúc ong ít bay. Ghi lại ngày phun.
• Thuốc trên rau màu. Vườn rau có ong thì giữ cách trừ sâu không dùng thuốc, nhất là khi rau đang ra hoa.
• Gia súc lớn. Bò, dê đi ngang có thể cọ vào làm đổ giá. Rào quanh dãy thùng hoặc đặt ở khu gia súc không vào.
• Ruồi. Ruồi lính đen và các loại ruồi khác nhiều ở nông trại. Thùng phải kín khe, chỉ chừa cửa tổ. Xem thêm mục Rủi ro và thiên địch.

Mùa vụ: ong và nông trại cùng nhịp

Ở Đông Nam Bộ, mùa mưa là lúc cỏ, rau và cây rào ra hoa nhiều, cũng là lúc chuồng trại ẩm, ruồi tăng. Ong có nguồn ăn tốt nhưng cần thùng kín và chân giá khô. Mùa khô, kiến đi tìm nước và tìm cám nhiều hơn, việc giữ kho cám kín và chân giá sạch quan trọng nhất. Trồng thêm hàng rào cây có hoa quanh nông trại vừa cho ong ăn, vừa chắn gió và che mùi chuồng.

Thêm ong dú vào nông trại của bạn

Với nông trại đã có sẵn vườn cây và nguồn nước, thêm vài thùng ong dú là việc nhỏ về vốn và công. Bắt đầu bằng tổ giống khoẻ, quen thùng. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật; xem tại ongquy.com. Khi đàn ong đã ổn, có thể tìm người mua bán tổ, mật giữa người nuôi với nhau ở chợ ong dú.

Câu hỏi thường gặp