Nông trại ong dú: xếp ưu tiên khi nhiều việc dồn lại

Một buổi sáng sau trận giông đầu mùa mưa trên một nông trại có vài chục thùng ong dú: hai thùng ở rìa vườn bị nghiêng, một dãy có đường kiến mới, vài thùng có ong lạ vật lộn ở cửa tổ, còn một đàn mới tách tuần trước vẫn bay lèo tèo. Người nuôi ít thùng có thể xử lý lần lượt. Người làm nông trại thì phải chọn: việc gì trước, việc gì để chiều, việc gì cứ để yên.

Bài này là cách xếp ưu tiên khi nhiều việc dồn cùng lúc, dựa trên một nguyên tắc: làm trước những gì mất đàn nếu chậm, để yên những gì đàn tự xử lý được.

Bước đầu: đi một vòng, chưa sửa gì

Sai lầm hay gặp nhất trên nông trại là sửa ngay thùng đầu tiên mình thấy có chuyện. Trong lúc loay hoay với nó, một thùng nghiêng ở cuối vườn có thể đổ hẳn. Hãy đi một vòng hết các dãy, mỗi thùng nhìn chừng một phút: thùng có đứng thẳng không, chân kệ còn nước không, cửa tổ có ong ra vào không, có mùi lạ không. Ghi số thùng và dấu hiệu lên giấy hoặc điện thoại.

Một cách đơn giản để cả nhà hay người làm cùng hiểu nhau: gắn kẹp màu lên thùng ngay trong vòng đi. Màu đỏ cho việc phải làm ngay, màu vàng cho việc trong ngày, không kẹp là để yên.

Bảng xếp ưu tiên

Thứ tự trong một buổi sáng

1. Xử lý cấu trúc trước: dựng các thùng đổ, gia cố kệ, sửa mái. Đây là việc nặng, làm lúc trời còn mát.
2. Chặn kiến cả dãy: đi một lượt thay nước chén chân kệ, phát cỏ chạm thùng, không làm lẻ từng thùng.
3. Thu hẹp cửa tổ cho những thùng bị cướp và cả thùng bên cạnh, vì ong cướp sẽ chuyển sang đàn kế tiếp.
4. Mở những thùng có mùi chua, giòi sau cùng, khi các thùng khác đã yên, để mùi mật từ thùng mở không kéo ong cướp sang chỗ đang yếu.
5. Ghi lại tất cả trước khi rời vườn.

Một lưu ý cho nông trại: đừng mở nhiều thùng liên tiếp trong cùng một buổi khi ngoài trời đang khan hoa. Mùi mật lan ra cả khu vườn, các đàn khoẻ dễ chuyển sang cướp nhau. Nếu phải mở nhiều, chia ra nhiều buổi.

Những việc nên để yên dù trông sốt ruột

• Đàn mới tách vài tuần chưa thấy ong non, cửa tổ còn thưa.
• Cả dãy chững lại cùng lúc vào mùa khan hoa: đó là mùa, không phải bệnh.
• Vài con ong chết trước cửa tổ mỗi sáng.
• Ong đắp ống cửa tổ dài ra hay đổi hình dạng.

Mẹo phân biệt: nếu cả dãy cùng có dấu hiệu, khả năng cao là do mùa hay thời tiết. Nếu chỉ một thùng khác hẳn các thùng bên cạnh, đó mới là thùng cần xem. Bố trí nguồn hoa để bớt những đợt chững này được bàn ở chuyên mục Nguồn hoa theo mùa.

Ghi chép để lần sau đỡ phải đoán

Trên nông trại, trí nhớ không đủ. Đánh số từng thùng, ghi mỗi lần đi vòng: ngày, thời tiết, thùng nào có chuyện gì, đã làm gì. Sau một mùa, sổ sẽ chỉ ra những vị trí hay gặp chuyện, như góc vườn trũng hay dãy sát hàng rào nhà bên, để chủ động dời đi. Mẫu ghi chép tham khảo ở chuyên mục Nhật ký trại.

Nuôi từ vài chục thùng trở lên thì sổ giấy dễ thất lạc; app quản lý trại ong cho phép ghi chép theo từng thùng và đặt lịch kiểm tra. Khi cần bổ sung đàn thay cho những thùng đã mất, hoặc tìm sản phẩm mẫu để làm quà cho khách đến nông trại, có thể tham khảo tổ ong dú giống, mật ong dú, hộp quà mật và son dưỡng từ sáp ong dú của trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh tại ongquy.com.

Câu hỏi thường gặp