Ở một nông trại có vườn cây, ao cá, chuồng gà và vài chục thùng ong dú, việc mở thùng không đứng một mình. Nó chen giữa ngày phun phân bón lá, ngày cắt cỏ, ngày hái trái, ngày tưới. Mở thùng sai ngày, ngay sau buổi phun thuốc hay giữa lúc máy cắt cỏ đang chạy, thì đàn đã bị xáo trộn hai lần trong một buổi.
Vậy bao lâu nên mở thùng kiểm tra trên nông trại? Đàn khoẻ thì khoảng 4–6 tuần một lần vào mùa có hoa. Nhưng quan trọng hơn con số là chọn đúng ngày trong lịch nông trại để lần mở đó không chồng lên việc khác.
| Việc nông trại | Ảnh hưởng tới đàn | Sắp lịch mở thùng |
|---|---|---|
| Phun thuốc, phun phân bón lá | Ong đi lấy mật có thể dính thuốc; mùi lạ quanh thùng | Không mở thùng trong ngày phun và vài ngày sau; nếu cần mở thì mở trước đợt phun |
| Cắt cỏ bằng máy | Rung, ồn, bụi cỏ bay vào cửa tổ | Không mở cùng ngày; cắt cỏ cách xa chân kệ |
| Đốt rác, đốt lá | Khói lùa vào thùng | Không đốt gần thùng; không mở thùng hôm đốt |
| Hái trái, tỉa cành | Người qua lại nhiều, cành đổ có thể va kệ | Ghép việc nhìn cửa tổ vào lúc đi hái, mở thùng để ngày khác |
| Tưới phun mưa | Nước bắn vào thùng, đáy ẩm | Đặt béc tưới tránh hướng thùng; mở kiểm đáy nếu từng bị bắn ướt |
| Cây trong vườn nở rộ | Đàn tích mật mạnh | Mở thưa, để đàn làm việc |
Nhìn bảng sẽ thấy: phần lớn rủi ro không nằm ở chuyện mở thùng nhiều hay ít, mà ở việc mở đúng lúc đàn đã bị việc khác làm phiền.
Chủ nông trại vốn đi thăm vườn mỗi sáng. Chỉ cần thêm một chặng dừng ở dãy thùng ong, chừng vài phút cho cả dãy:
Làm đều mỗi ngày như vậy, việc mở thùng bên trong chỉ còn là việc định kỳ có kế hoạch, không còn là phản xạ lo lắng.
Chia vậy thì mỗi buổi chỉ mở vài thùng, mỗi thùng được mở khoảng một lần một tháng. Mùa khan hoa có thể giãn ra sáu tuần. Thùng mới tách hay mới dời chỗ thì để yên hai tuần đầu.
Đàn đủ ăn thì ít khi có chuyện, và người nuôi cũng ít có lý do phải mở thùng. Nông trại có lợi thế lớn là chủ động được cây trồng: trồng xen các cây nở nối tiếp nhau quanh năm, giữ một khoảng vườn không phun xịt quanh dãy thùng, có chỗ nước sạch gần đó. Gợi ý cây và lịch hoa theo vùng nằm trong mục Nguồn hoa theo mùa.
Mỗi lần như vậy ghi lại cùng với việc nông trại diễn ra hôm đó. Sau một mùa, nhật ký chung sẽ chỉ rõ việc nào trong vườn đang gây hại cho đàn. Mẫu ghi chép có trong mục Nhật ký trại.
Ong dú hợp với nông trại vì không có ngòi đốt, người làm vườn và trẻ con đi lại gần thùng vẫn yên tâm, còn đàn ong thì giúp thụ phấn cho cây trái. Nếu định đưa ong vào nông trại hoặc tăng thêm thùng, trại Ong Quý ở Trảng Bàng có tổ ong dú giống, cùng mật ong dú và các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật. Muốn xem một trại kết hợp ong với vườn cây vận hành ra sao trước khi làm, có thể tham gia tour tham quan và học thực hành tại trại.
Mở trước đợt phun, không mở trong ngày phun và vài ngày sau. Sau phun chỉ nhìn cửa tổ và chân thùng để phát hiện ong chết bất thường.
Máy cắt cỏ gây rung, ồn và bụi bay vào cửa tổ. Nên cắt cách xa chân kệ và không mở thùng trong cùng ngày.
Khoảng 4–6 tuần một lần với đàn khoẻ mùa hoa. Chia thùng thành nhóm, mỗi tuần mở một nhóm, còn lại chỉ nhìn cửa tổ khi đi thăm vườn.
Nên kê thùng cao và có khoảng cách, vì gà vịt bới quanh chân kệ có thể làm đổ thùng và kéo kiến tới.
Ong dú không có ngòi đốt nên người làm vườn đi lại gần thùng vẫn được. Chỉ cần tránh va chạm mạnh vào thùng.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →Nông trại có chuồng trại, máy móc, gia súc, khói đốt và béc tưới. Cách đi một vòng đánh dấu chỗ không hợp, tránh kiến từ khu chăn nuôi và đặt ong dú ở
Nông trại có gà thả, dê, bò, heo thì giá kê thùng ong dú phải tính theo con vật đi qua. Gà vịt chỉ cần kê đủ cao và che chén, còn dê bò heo thì phải r
Đọc cửa tổ ong dú giữa nông trại có máy móc, béc tưới, khói bụi, gà thả rông: cách phân biệt nhiễu tạm thời với vấn đề thật của đàn, và sắp lịch việc
Hiên kho, mái chuồng cũ, hàng rào, giàn cây trên nông trại đều có thể thành chỗ che cho thùng ong dú. Cách tận dụng mà không đặt đàn vào chỗ ồn, rung,
Sau trận giông, nông trại ong dú có thể cùng lúc gặp thùng đổ, kiến, ong cướp và đàn yếu. Cách đi vòng, đánh dấu và xếp thứ tự để làm trước việc mất đ
Nông trại vừa trồng cây vừa nuôi ong dú thì đừng giữ hai cuốn sổ riêng. Cách ghép lịch phun, tưới, tỉa cành và mùa hoa với ghi chép từng tổ để việc tr
Mô hình nông trại nuôi ong dú kết hợp trồng trọt: bố trí tổ trong trang trại, kết hợp cây trồng cho hoa, ong dú thụ phấn cho vườn, tính toán quy mô và nhân công. Người đọc là chủ trang trại, không phải hộ nhỏ lẻ.