Đọc cửa tổ ong dú giữa nông trại nhiều việc

Một nông trại có ong dú hiếm khi yên tĩnh. Có máy cắt cỏ chạy buổi sáng, béc tưới quay đều, đàn gà đi kiếm ăn quanh gốc cây, khói đốt lá bay ngang, xe chở phân ra vào. Đứng trước cửa tổ giữa khung cảnh đó, người nuôi rất dễ đọc sai: tưởng đàn yếu trong khi đàn chỉ đang né một cơn bụi, hoặc ngược lại, đổ lỗi cho máy móc trong khi đàn đang có chuyện thật.

Bài này giúp tách bạch hai thứ: cái gì là nhiễu tạm thời của nông trại, cái gì là tín hiệu thật từ đàn. Từ đó sắp xếp lại công việc trại sao cho ong và các hoạt động khác cùng sống được.

Những nguồn nhiễu quen thuộc của một nông trại

Béc tưới và vòi phun

Ong dú không thích bay qua làn nước. Béc tưới phun gần thùng có thể làm cả đàn ngừng ra vào cho tới khi tắt nước. Nguy hiểm hơn là nước tạt thẳng vào miệng ống, làm ướt cửa tổ và đẩy nước vào trong. Đặt thùng xa vùng tưới, hoặc chỉnh béc quay không chạm tới.

Khói và bụi

Khói đốt lá, đốt rác làm ong rút vào trong, cửa tổ vắng hẳn. Bụi từ đường xe chạy, từ máy cắt cỏ bám vào ống cửa, ong phải dọn. Một buổi khói qua không làm hại đàn, nhưng đốt thường xuyên ở đầu gió thì đàn mất nhiều buổi làm việc.

Rung và tiếng máy

Máy bơm, máy phát điện đặt trên cùng một nền với thùng truyền rung vào tổ. Ong dú nhạy với rung hơn với tiếng ồn. Thùng nên đặt trên chân kê riêng, không chung bệ với máy.

Gia cầm và vật nuôi

Gà thả rông hay đứng rình trước cửa tổ mổ ong bay thấp. Heo, bò cọ vào chân kê làm đổ thùng. Kiến từ khu chuồng trại, nơi có thức ăn rơi vãi, rất dễ tìm đường lên thùng.

Nhiễu tạm thời hay đàn có chuyện

Đây là phần quan trọng nhất. Cùng là cửa tổ vắng, nhưng nguyên nhân khác nhau dẫn tới việc làm khác nhau.

Một mẹo đơn giản: nếu nghi do nhiễu, so với thùng đặt ở góc yên tĩnh nhất của trại. Thùng góc yên vẫn bình thường mà thùng gần chuồng gà vắng hoe thì đó là chuyện chỗ đặt, không phải chuyện đàn.

Sắp lịch việc trại cho ong cùng sống

Ong dú đi làm mạnh nhất vào buổi sáng nắng ấm. Nếu được, dời những việc gây nhiễu sang chiều muộn:

1. Tưới vào sáng sớm trước khi ong ra hoặc chiều muộn khi ong đã về.
2. Cắt cỏ, chạy máy gần khu thùng vào cuối buổi chiều.
3. Đốt lá thì chọn ngày gió thổi ngược hướng khu thùng, hoặc ủ lá làm phân thay vì đốt.
4. Rào một vòng lưới thấp quanh khu thùng để gà, vịt không vào tới cửa tổ.
5. Kê chân thùng trong chén nước hoặc quấn dầu nhớt để chặn kiến từ chuồng trại.

Ngoài ra, nông trại có một lợi thế lớn mà vườn nhà ít có: diện tích để trồng nguồn hoa. Bờ rào, bờ mương, khoảng đất trống quanh chuồng đều có thể trồng thêm cây cho ong. Xem gợi ý ở mục Nguồn hoa theo mùa, và cách chọn đàn hợp với nông trại ở mục Chọn tổ giống.

Đặt khu ong ở đâu trong nông trại

Nếu đang quy hoạch lại, chọn một góc có bóng cây buổi trưa, xa đường xe, xa chuồng gia cầm, xa khu đốt rác và cách vùng tưới phun. Cửa tổ quay về phía có hoa, tránh hướng gió mang khói bụi tới. Khu ong không cần rộng, nhưng cần là chỗ yên nhất trại.

Học từ một trại đang vận hành

Muốn xem một khu nuôi ong dú được bố trí cùng vườn cây và các công việc khác thế nào, có thể đăng ký tour tham quan tại trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh qua ongdu.com/tour. Trại cũng có tổ giống để bắt đầu khu ong trong nông trại, mật ong dú và các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật, xem tại ongquy.com.

Câu hỏi thường gặp