Đặt tổ ong dú ở đâu trong nông trại nhiều hoạt động

Một nông trại thật sự thì không bao giờ yên tĩnh. Sáng sớm cho heo gà ăn, giữa buổi chạy máy cắt cỏ, trưa bật béc tưới, chiều đốt đống lá, thỉnh thoảng xe chở phân, chở thức ăn ra vào. Thùng ong dú đặt giữa những hoạt động đó sẽ chịu đủ thứ: rung, khói, nước tạt, kiến kéo tới từ máng ăn. Chọn chỗ cho thùng trong nông trại vì vậy là bài toán sắp xếp các hoạt động, hơn là chuyện nắng hay bóng.

Cách làm dễ nhất là đi theo một ngày làm việc của trại, đánh dấu chỗ nào ồn, chỗ nào bẩn, chỗ nào ướt, rồi tìm khoảng còn lại.

Đi một vòng nông trại, đánh dấu chỗ không hợp

Sau một vòng đánh dấu, phần lớn nông trại sẽ chỉ còn vài khoảng thật sự phù hợp. Đó là bình thường.

Kiến từ khu chăn nuôi: mối lo số một

Ở các nông trại Đông Nam Bộ, máng ăn của heo gà, bao cám, nước rỉ đường là thứ hút kiến tụ thành đàn lớn. Đàn kiến khi đã đông sẽ toả ra tìm thêm nguồn ngọt và rất dễ tìm tới thùng ong. Ong dú không có ngòi đốt, giữ cửa chỉ bằng sáp keo và số đông; một đàn kiến lớn có thể tràn vào lấy mật, lấy ấu trùng. Vì vậy:

• Không đặt thùng chung khu với chuồng trại, kho cám.
• Chân giá đặt trong chén nước hoặc dầu, kiểm tra thường xuyên vì bụi rơm có thể làm cầu cho kiến.
• Dọn thức ăn rơi vãi quanh chuồng, đừng để kiến có lý do sinh sôi.

Các thiên địch khác hay gặp trong trại có ở mục Rủi ro & thiên địch.

Chỗ hợp nhất: vành đai vườn cây ăn trái

Trong nhiều nông trại, dải vườn cây ăn trái hoặc cây lâu năm nằm giữa khu nhà ở và khu ruộng là chỗ đặt tốt nhất. Ở đó ít máy móc, ít gia súc, có bóng cây che chiều, và nguồn hoa ngay tại chỗ. Chọn mép vườn có nắng sáng, đặt thùng trên giá chắc, cửa tổ quay ra khoảng trống chứ không quay về lối đi làm hằng ngày. Nếu vườn có rào sẵn thì càng tốt, đỡ được chuyện gia súc.

Một lưu ý: chính vườn trái cây của trại cũng có lúc phải phun xịt. Nên thống nhất trong nhà lịch phun, tránh phun lúc cây đang ra hoa, hoặc che cửa tổ từ sáng sớm những hôm buộc phải phun.

Ong làm việc cho nông trại

Đặt ong dú trong nông trại không chỉ để lấy mật. Ong đi lấy mật hoa, phấn hoa trên cây ăn trái, rau màu, cây gia vị của trại và góp phần thụ phấn. Khi sắp xếp vị trí, nên nghĩ theo hướng cho ong ở gần những cây mình muốn được thụ phấn nhiều nhất, trong giới hạn an toàn kể trên. Lên kế hoạch trồng xen cây ra hoa theo mùa giúp đàn đủ ăn quanh năm; tham khảo mục Nguồn hoa theo mùa.

Giao việc chăm ong cho người cụ thể

Nông trại nhiều việc thì thùng ong dễ thành việc của không ai. Hãy giao hẳn cho một người phụ trách, đặt thùng ở chỗ người đó đi ngang mỗi ngày, và thống nhất với cả trại vài quy tắc: không đốt rác gần thùng, không xịt nước vào cửa tổ, không cột gia súc gần giá.

Thêm ong dú vào mô hình trại

Với nông trại muốn bắt đầu nuôi ong dú, trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống nhân bằng tách đàn, cùng mật ong dú, hộp quà mật và sản phẩm từ sáp ong dú; xem tại ongquy.com. Muốn xem cách đặt thùng trong một trại đang chạy trước khi làm, có thể đăng ký tham quan và học thực hành.

Câu hỏi thường gặp