Nhập tổ ong dú vùng khác về nông trại tổng hợp

Nông trại tổng hợp có cái lợi mà vườn nhỏ không có: nhiều loại cây, có ao, có hàng rào xanh, hoa nở rải rác quanh năm. Nhưng cũng có cái khó riêng: chuồng trại, kho phân thuốc, máy móc chạy ầm ầm, người làm qua lại cả ngày. Nhập tổ ong dú từ vùng khác về đặt vào giữa khung cảnh đó, phần khó nhất không phải chở cho an toàn mà là xếp chỗ cho hợp với nhịp làm việc của cả trại.

Xếp chỗ trong nông trại: khu nào hợp, khu nào tránh

Lấy một tờ giấy vẽ sơ đồ trại: vườn cây, ao, chuồng, kho, đường xe, nhà ở. Đánh dấu từng khu theo bảng dưới.

Khu đặt ong tốt nhất thường là góc vườn cây lâu năm ít người qua, có lối đi để kiểm tra nhưng không nằm trên đường xe hay lối dẫn gia súc.

Khớp lịch làm việc của trại với ngày nhận đàn

Trại tổng hợp luôn có việc định kỳ: phun thuốc vườn rau, cắt cỏ bằng máy, bón phân, xịt rửa chuồng. Đàn vừa về cần yên để định hướng, nên ngày nhận tổ phải tính:

• Không nhận đàn ngay trước đợt phun thuốc lớn trong trại.
• Báo cho người làm biết khu đặt ong, không cắt cỏ bằng máy sát chân thùng trong tuần đầu.
• Dời lịch đốt rác, đốt cỏ ra xa khu ong.
• Thống nhất với người phụ trách vườn: phun thì phun lúc chiều tối, khi ong đã về tổ.

Nhập nhiều tổ: chia đợt thay vì một lần

Trại có diện tích thường muốn nhập một lượt cho nhiều. Cách an toàn hơn là chia đợt.

1. Đợt đầu nhập ít tổ, đặt rải ở hai, ba khu khác nhau trong trại.
2. Theo dõi một mùa xem khu nào đàn ra vào đều, khu nào đàn chậm, khu nào hay bị kiến, thằn lằn quấy.
3. Đợt sau nhập thêm vào khu đã chứng minh là hợp, bỏ khu không hợp.
4. Giữ khoảng cách giữa các thùng để ong đi làm về không vào nhầm tổ, nhất là khi các thùng giống nhau.

Chia đợt còn giúp trại học cách chăm ong trước khi quy mô lớn lên. Mở rộng thêm về sau có thể tự tách từ những đàn đã quen đất trại, thay vì nhập thêm từ xa. Cách chọn tổ khoẻ cho mỗi đợt có ở chuyên mục Chọn tổ giống.

Nguồn hoa trong trại sau khi đàn về

Đàn quen với cây của vùng cũ, về trại phải làm quen với nguồn hoa mới. Trại tổng hợp lợi thế ở chỗ có thể chủ động:

• Giữ lại một ít cây dại ra hoa ở bờ rào, bờ ao, đừng phát sạch.
• Trồng xen cây ra hoa nối mùa quanh khu đặt thùng.
• Để ý mùa nào trong trại thiếu hoa, ghi lại để trồng bù.

Lịch hoa trong trại ghi đủ một năm thì sau đó nhập giống hay tách đàn đều biết nên làm vào lúc nào. Xem thêm ở chuyên mục Nguồn hoa theo mùa.

Đánh số và ghi chép từ ngày đầu

Một trại có nhiều thùng, nhiều người chăm, không ghi chép thì vài tháng sau không ai nhớ thùng nào từ đâu về, đặt ngày nào, đã kiểm lần nào. Ít nhất nên ghi: nguồn mua, ngày nhận, vị trí đặt, các lần kiểm tra và dấu hiệu thấy được. Có thể dùng sổ tay, hoặc ghi trên ứng dụng quản lý trại ong để nhiều người cùng xem và đặt lịch kiểm tra từng đàn.

Chọn nguồn giống cho nông trại

Với trại muốn nuôi ong dú như một mảng lâu dài, nên lấy giống từ nơi khí hậu gần với trại và có thể hỏi lại khi cần. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nuôi ong dú trong vườn, có tổ giống, mật ong dú, và các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật; xem tại ongquy.com. Một trại tổng hợp có ong còn mở thêm được một dòng sản phẩm riêng từ chính vườn mình, khi đàn đã ổn định qua mùa đầu.

Câu hỏi thường gặp