Nhận tổ ong dú lúc nông trại rảnh việc và có hoa

Với nông trại, đưa ong dú vào không chỉ là chọn đúng mùa hoa. Đàn mới về cần người để mắt mỗi sáng trong vài tuần, cần chỗ đặt dựng sẵn, cần người biết chống kiến khi trời đổi. Nếu tổ về đúng lúc cả trại đang dồn sức cho thu hoạch hay xuống giống, chẳng ai rảnh tay ngó tới, đàn có đuối cũng không ai hay. Vì vậy, thời điểm tốt nhất là chỗ giao nhau giữa mùa ong dễ sống và mùa người trong trại có thời gian.

Đặt lịch ong cạnh lịch nông trại

Mỗi trại một nhịp. Cách làm là lấy lịch việc của trại trong năm, đánh dấu những tuần cao điểm, rồi đặt cạnh lịch hoa quanh trại. Chỗ nào vừa có hoa vừa vắng việc là ứng viên tốt.

Ở phần lớn Nam Bộ, cuối mùa khô vừa là lúc hoa thưa, vừa là mùa nhiều trại bận tưới tiêu và xử lý ra hoa. Đây là quãng nên tránh. Ngược lại, đầu mùa mưa thường có cỏ dại, cây bụi ra hoa nhiều, và với nhiều trại cây ăn trái thì vụ thu đã qua — khá hợp để đưa ong vào. Lịch hoa chi tiết theo mùa xem ở chuyên mục Nguồn hoa theo mùa.

Bố trí khu đặt thùng trong trại

Khu đặt thùng cần làm xong trước khi tổ về. Những điều riêng của nông trại cần để ý:

• Cách xa khu chăn nuôi và khu chứa phân, vừa tránh mùi, vừa tránh xáo trộn khi gia súc đi qua.
• Tránh đường máy, đường xe vận chuyển — rung và bụi làm đàn bất an.
• Cách xa kho thuốc, khu pha thuốc và những lô hay phun xịt.
• Giá kê chắc, có chân chống kiến, mái che chung cho cả dãy thùng để dễ chăm.
• Gần nguồn nước sạch nhưng không phải chỗ đọng nước mùa mưa.

Mở rộng theo đợt, không mua một lần

Nông trại hay có tâm lý làm lớn ngay: mua hàng chục tổ một lượt cho đáng. Rủi ro là nếu chọn sai thời điểm hay sai chỗ, mất cũng mất hàng loạt. Cách an toàn hơn:

1. Đợt đầu: nhận vài tổ vào quãng thuận nhất trong năm, coi như chạy thử.
2. Theo dõi một mùa: ghi lại đàn nào mạnh, đặt ở vị trí nào, gặp sự cố gì.
3. Tách đàn từ những tổ đã mạnh để nhân lên. Đàn tách tại chỗ đã quen khí hậu và nguồn hoa của trại.
4. Mua bổ sung nếu cần, cũng vào đúng quãng thuận, không vào mùa khó.

Cách tách đàn và chăm tổ mới tách có ở chuyên mục Kỹ thuật nuôi.

Một người phụ trách, một cuốn sổ

Trong trại đông việc, đàn ong rất dễ thành «việc của mọi người» rồi hoá ra không ai làm. Nên giao hẳn một người: mỗi sáng nhìn cửa tổ, kiểm chân chống kiến, ghi lại thùng nào ong ra vào thưa. Hai tuần đầu sau khi nhận là giai đoạn cần người để mắt nhất. Với trại có từ vài chục thùng trở lên, việc ghi chép trên app quản lý trại ong giúp người phụ trách và chủ trại cùng xem được tình trạng từng thùng, ngày kiểm tra, ngày tách.

Nguồn tổ giống cho nông trại

Trại muốn đưa ong dú vào mô hình nên chọn nguồn tổ có thể giao đúng quãng thời gian mình đã chọn, và tư vấn được cách bố trí theo quy mô. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống tách đàn, cùng mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật — những món mà trại du lịch hay trại có cửa hàng nông sản có thể tham khảo để làm thêm quầy quà. Nên liên hệ sớm để hẹn ngày giao khớp lịch trại.

Câu hỏi thường gặp