Mua nhiều tổ ong dú cho nông trại: tính giá sao

Khi một nông trại định đưa ong dú vào mô hình, câu hỏi về giá không còn là «một tổ bao nhiêu» mà là «hai chục tổ thì tính sao cho khỏi hớ, khỏi phí». Mua số lượng có những khoản lợi thật, như chia được tiền chở, dễ thương lượng; nhưng cũng có những cái bẫy mà người mua lẻ không gặp: đàn không đồng đều, đổ cùng lúc về một chỗ chưa sẵn sàng, và bỏ tiền mua cái mà tự tách được.

Bài này đi theo cách người làm nông trại hay tính: tính theo cả mô hình, theo mùa vụ, chứ không theo từng tổ.

Ba cách gom tổ cho nông trại

Không có cách nào đúng cho mọi nơi. Nhưng với nông trại lần đầu đưa ong dú vào, cách thứ hai và thứ ba thường đỡ tốn hơn về lâu dài.

Giá lô không có nghĩa là kiểm theo lô

Người bán có thể báo một giá chung cho cả lô. Điều đó bình thường. Nhưng trong một lô hai chục tổ, chuyện có vài tổ mới tách, vài tổ vừa bị thu cạn mật là dễ xảy ra. Nếu chỉ mở thử hai ba thùng rồi chốt cả lô, phần yếu sẽ lọt vào.

Cách làm gọn: thỏa thuận trước rằng mình sẽ xem cửa tổ từng thùng vào buổi sáng, tổ nào thưa thì loại hoặc tính giá riêng. Người bán có nghề thường đồng ý, vì họ biết hàng mình. Người không chịu cho kiểm từng tổ thì đó là thông tin đáng giá.

Những khoản chỉ nông trại mới phải tính

Chở số lượng lớn

Chở nhiều thùng một chuyến thì tiền xe chia ra rẻ hơn, nhưng xếp chồng nhiều thùng dễ nóng và dằn. Cần xe có mái che, xếp thùng chắc, đi lúc sáng sớm hoặc chiều mát, và mở cửa tổ ngay khi đặt xong.

Khu đặt tổ

Nông trại có nhiều việc cùng lúc: máy cắt cỏ, xe chở phân, chuồng gà, khu phun thuốc cho rau. Ong dú không chịu được bị rung, khói, mùi thuốc thường xuyên. Phải chọn một khu yên, có bóng cây, rồi mới mua tổ về. Chuẩn bị chỗ xong mới chốt số lượng.

Giá kê, mái che, chống kiến

Một tổ thì vài món lặt vặt. Hai chục tổ thì thành một khoản rõ ràng, nên đưa vào bảng tính từ đầu.

Người theo đàn

Nhiều tổ thì cần một người phụ trách, biết đọc cửa tổ, ghi chép lần kiểm. Công người cũng là chi phí.

Lộ trình mua theo đợt cho nông trại

1. Chuẩn bị khu đặt: chọn chỗ, làm giá kê, mái che, đường đi xa khu máy móc.
2. Đợt một, đầu mùa nhiều hoa: mua một nhóm đàn khỏe, đủ để học cách đàn sống trên chính nông trại mình.
3. Theo dõi một mùa: ghi lại tổ nào mạnh lên, tổ nào chững, chỗ đặt nào hợp.
4. Tách từ đàn mạnh: khi đàn đầy thùng thì tách, nhân đàn bằng chính giống đã quen đất.
5. Đợt hai nếu cần: mua bù cho đủ quy mô, lúc này đã biết rõ mình cần loại đàn nào.

Cách tách đàn an toàn có hướng dẫn ở mục Kỹ thuật nuôi. Còn tiêu chí chọn từng tổ trong lô, xem ở Chọn tổ giống.

Đừng mua để «gom cho đủ số»

Có nông trại đặt mục tiêu số tổ trước rồi mới đi tìm, dẫn tới mua cả tổ yếu cho kịp. Mô hình ong dú lâu dài dựa vào đàn khỏe tự nhân lên, không dựa vào số thùng lúc khai trương. Không mua tổ bắt từ rừng dù rẻ và nhiều: đàn dễ tàn, và việc đó phá đi nguồn ong tự nhiên quanh vùng.

Nguồn tổ và nơi học trước khi làm lớn

Nông trại muốn bắt đầu bằng một nhóm đàn tách tại trại có thể liên hệ trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh; ngoài tổ ong dú giống, trại còn có mật ong dú, hộp quà mật và sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hợp nếu nông trại muốn có thêm sản phẩm cho khách tham quan. Khi số tổ lên nhiều, nên dùng app quản lý đàn để ghi lịch kiểm và lần tách cho từng thùng.

Câu hỏi thường gặp