Chọn thùng ong dú bền, đồng bộ cho nông trại nhiều tổ

Nuôi vài tổ sau nhà thì thùng nào cũng xoay được. Khi lên vài chục thùng trong một nông trại, có máy cắt cỏ chạy qua, có xe chở phân đi lại, có trâu bò cọ lưng vào cọc, cái thùng trở thành một món đồ nghề phải tính bằng độ bền và sự đồng bộ. Thùng mỏng rẻ lúc mua nhưng tốn công thay, tốn đàn khi hỏng giữa mùa.

Thùng trên nông trại phải chịu những gì

Một tổ ong dú đặt trong vườn nhà thường chỉ phải lo nắng và mưa. Trên nông trại, danh sách dài hơn nhiều, và mỗi mối nguy lại đòi một điểm mạnh khác của thùng.

Điểm chung: vách dày không chỉ là chuyện nhiệt độ. Ở nông trại nó còn là chuyện thùng chịu được va chạm và rung, không nứt sau một mùa, và đàn bên trong không bị xáo trộn mỗi khi có máy chạy qua.

Một mẫu thùng cho cả trại

Sai lầm hay gặp ở các trại mới mở rộng là mua tổ từ nhiều nơi, mỗi nơi một kiểu thùng. Khi cần tách đàn, thay nắp hỏng, sắp lên kệ thì không cái nào khớp cái nào. Nên chọn sớm một mẫu và giữ nó:

• Cùng kích thước trong lòng để đàn tách ra vào thùng nào cũng như nhau.
• Nắp rời, cùng cỡ để thay ngay khi một nắp nứt.
• Cùng độ dày vách để đàn trong trại chịu nhiệt như nhau, dễ so sánh sức đàn.
• Có chỗ đánh số khắc hoặc đóng dấu bằng nhiệt lên vỏ, không dùng sơn mặt trong.

Gỗ không cần quý. Cần khô kỹ, đặc thớ, không ngâm thuốc chống mối, không dùng ván ép. Thùng đóng xong để bay hết mùi gỗ mới rồi mới cho đàn vào.

Bố trí bãi đặt thùng

1. Đặt thùng theo dãy dưới tán cây hoặc dưới mái che chung, cửa quay về hướng đông hoặc đông nam để đón nắng sớm.
2. Kê trên kệ chung có chân đặt trong chén nước để chặn kiến.
3. Chừa lối đi đủ rộng cho người, cách xa đường máy cắt cỏ và lối gia súc.
4. Giữa các thùng có khoảng cách, cửa tổ không nhìn thẳng vào nhau để ong ít đi lạc.
5. Trồng xen cây có hoa quanh bãi; xem thêm gợi ý ở mục Nguồn hoa theo mùa.

Bảo trì thùng theo mùa

Đầu mùa khô

Kiểm mái che, thay tấm hỏng. Sờ các mặt thùng hứng nắng chiều vào đầu giờ chiều; mặt nào nóng rát thì ốp thêm tấm gỗ hoặc dời thùng.

Đầu mùa mưa

Kiểm nắp có khít, mép có chồng. Kê lại các chân bị lún, dọn cỏ và lá mục quanh chân kệ để mối không có cầu nối.

Sau mỗi lần thu mật hay tách đàn

Ghi lại tình trạng từng thùng theo số: nứt, mốc, mối, nắp lỏng. Trại có nhiều thùng thì việc ghi chép quyết định bảo trì kịp hay không; nhiều người dùng app quản lý trại ong để theo dõi theo từng số thùng và đặt lịch kiểm tra.

Mở rộng trại từ những đàn đồng đều

Mở rộng nông trại ong dú thì nên bắt đầu từ đàn giống đồng đều, đã quen một kiểu thùng, rồi tự nhân bằng tách đàn vào chính mẫu thùng của trại. Tránh gom tổ bắt từ rừng: vừa không đồng đều, vừa hại đàn tự nhiên. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, hộp quà mật và sản phẩm từ sáp ong dú; trao đổi với trại về mẫu thùng trước khi nhận tổ sẽ giúp việc tách đàn sau này gọn hơn. Các tiêu chí nhìn đàn khoẻ có ở mục Chọn tổ giống.

Câu hỏi thường gặp